EYLÜL-EKİM SAYI 64 — Sayfa 21

www.biomedya.com EYLÜL - EKİM » 2026 BİYOTEKNOLOJİ VE YAŞAM BİLİMLERİ GAZETESİ olanak sağlayabiliyor. Bu nedenle WHO’nun 2026–2036 eylem planı yalnızca sağlık kuruluşlarında anti- biyotik kullanımına değil; tarım, hayvan- cılık, çevre, su yönetimi, gıda sistemleri ve araştırma politikalarına da odaklanı- yor. Plan, dirençli mikroorganizmaların ve antimikrobiyal kalıntıların çevreye yayılmasının azaltılmasını da hedefler arasında sayıyor. MÜCADELE YALNIZCA YENI ANTIBIYOTIK GELIŞTIRMEK DEĞIL Antibiyotik direncine karşı yeni ilaçlar geliştirmek önemli olsa da tek başına yeterli değil. Hızlı ve doğru tanı testleri, uygun antibiyotik seçimi, enfeksiyonların önlenmesi, aşılama, hastane enfeksiyon kontrolü ve direnç sürveyansı aynı zinci- rin parçaları. Çünkü antibiyotiğin gerek- siz yere kullanılmadığı her enfeksiyon, bakteriler üzerindeki seçilim baskısının azaltılması anlamına geliyor. WHO’nun 2026’da kabul edilen yeni Küresel Eylem Planı, bu nedenle yal- nızca tedaviye değil, önlemeye de güçlü biçimde odaklanıyor. Su, sanitasyon ve hijyen, aşılama, enfeksiyon kontrolü, uygun antimikrobiyal kullanımı, sür- veyans ve yeni tedavi teknolojilerinin geliştirilmesi birlikte ele alınıyor. Antibiyotik direncinin temelinde bak- terilerin olağanüstü uyum yeteneği bulunuyor. Bakteriler mutasyonlarla değişebiliyor, genleri birbirleriyle pay- laşabiliyor ve çevresel koşullara hızla adapte olabiliyor. Bu nedenle geleceğin mücadelesi yalnızca daha güçlü antibi- yotikler bulmak değil; direnç genlerinin ortaya çıkmasını, seçilmesini ve yayılma- sını mümkün olduğunca erken aşamada engellemek olacak. Antibiyotik direnci, mikroskobik ölçekte gerçekleşen ancak etkileri hastaneler- 21 den tarıma, çevreden küresel sağlık sistemine kadar uzanan bir evrim hikâ- yesi. Bu hikâyede bakterilerin genetik esnekliği kadar, insanların antibiyotik kullanma biçimi de belirleyici. Kaynak: WHO – Global Action Plan on Antimicrobial Resistance 2026–2036 · WHO – Antimicrobial resistance fact sheet · WHO – Implementing the global action plan on antimicrobial resistance