Sağlık
Aspirin Demans Riskini Genlere Göre Azaltabilir mi? 13 Bin Kişilik Araştırmada Yüzde 70'lik Fark
Araştırmanın merkezinde trombosit sayısıyla ilişkili poligenik risk skorları bulunuyor. Trombositler, kanın pıhtılaşmasında görev alan hücresel yapılardır. Aspirin ise trombositlerin birbirine yapışmasını azaltarak pıhtı oluşumunu baskılayabiliyor. Bilim insanları, bireylerin genetik özelliklerinin trombosit biyolojisini etkileyebileceğini ve bunun da aspirin tedavisine verilen yanıtı değiştirebileceğini araştırdı. ASPREE çalışmasındaki katılımcıların genetik verileri değerlendirilerek farklı poligenik skor gruplarında aspirin ile plasebonun demans riski üzerindeki ilişkisi karşılaştırıldı. Böylece aynı ilacın farklı genetik özelliklere sahip kişilerde neden farklı sonuçlar oluşturabileceğine dair ipuçları elde edilmeye çalışıldı.
Sonuçların en dikkat çekici yönü, belirli bir genetik grupta aspirin kullanan kişilerde demans riskinin plaseboya kıyasla yaklaşık yüzde 70 daha düşük bulunmasıydı. Ancak bu değer göreli risk farkını ifade ediyor. Araştırmada bildirilen yüzde 1 ve yüzde 3,3'lük oranlar arasındaki mutlak fark yaklaşık 2,3 yüzde puan. Üstelik aynı grupta aspirin kullanan kişilerde ciddi kanama olaylarının daha sık görülmesi, olası faydanın önemli risklerle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini gösteriyor. Araştırmacılar bu sonuçların, genetik özelliklerin aspirin kullanımından elde edilebilecek yarar ve zarar dengesini etkileyebileceği ihtimalini gündeme getirdiğini belirtiyor.
Ancak çalışma keşif amaçlı bir ikincil analiz niteliğinde olduğu için sonuçların bağımsız araştırmalarla doğrulanması gerekiyor. ASPREE araştırmasının genel sonuçları, sağlıklı yaşlı yetişkinlerde düşük doz aspirinin demansı önlediğini göstermemişti. Bu nedenle belirli bir genetik alt grupta saptanan olumlu ilişkinin tesadüfi bir bulgu olup olmadığı ve farklı toplumlarda tekrarlanıp tekrarlanamayacağı henüz bilinmiyor. Ayrıca aspirin mide-bağırsak kanaması ve beyin kanaması dahil ciddi yan etkilere neden olabiliyor. Bu nedenle demansı önlemek amacıyla doktor önerisi olmadan aspirin kullanılmamalı. Araştırmanın asıl önemi, gelecekte koruyucu tedavilerin yalnızca yaşa veya genel sağlık durumuna göre değil, bireylerin genetik özellikleri ve kişisel risk profilleri dikkate alınarak planlanabileceğine ilişkin yeni bir araştırma alanı sunması.
