Sağlık
Retina Fotoğrafı Biyolojik Yaşın İzini Ortaya Çıkardı
Model, UK Biobank'taki 71.343 katılımcının renkli fundus görüntüleriyle geliştirildi. Yapay zekânın tahmin ettiği yaş ile kişinin gerçek yaşı arasındaki fark “retinal yaş farkı” olarak tanımlandı. Model kronolojik yaşı ortalama 2,85 yıllık mutlak hatayla öngördü. Bu değer, retina damarları ve dokusunda biriken yaşlanma belirtilerinin nüfus ölçeğinde ölçülebilir bir biyolojik sinyal taşıdığını gösterdi.
Araştırmacılar retinal yaş farkını kardiyometabolik özellikler, iltihaplanma göstergeleri, bilişsel performans ve klinik sonuçlarla birlikte değerlendirdi. Daha ileri görünen retinal yaş; tüm nedenlere bağlı ölüm, demans, kanser ve sonradan gelişen kardiyovasküler hastalıklarla ilişkili bulundu. Sonuçlar, kronolojik yaştan bağımsız olarak retinanın sistemik sağlık hakkında ek bilgi taşıyabildiğini düşündürüyor; ancak çalışma gözlemsel ilişkiler ortaya koyduğu için tek başına neden-sonuç kanıtı sunmuyor.
Genom çapındaki analizlerde uzun ömür, metabolizma, nörodejenerasyon ve yaşa bağlı göz hastalıklarıyla ilişkili genetik sinyaller belirlendi. Cinsiyete göre ayrılan modeller benzer tahmin başarısı gösterse de biyolojik örüntüler farklılaştı: erkeklerde retinal yaş farkı metabolik sendromla daha güçlü bağ gösterirken, kadınlarda modelin dikkat haritaları ve genetik bulgular retina damarlarının daha belirgin rolüne işaret etti.
Kadınlardaki retinal yaşlanma örüntüsü menopoz geçişi boyunca da değişti. Menopoz sonrası katılımcılarda retinal yaş farkı daha yüksek çıktı ve klinik ilişkiler erkeklerde görülen profile daha fazla yaklaştı. Araştırmacılar bu sonucu, biyolojik yaş belirteçlerinin cinsiyete özgü mekanizmalar ve hormonal yaşam evreleri dikkate alınarak yorumlanması gerektiğine ilişkin bir uyarı olarak değerlendiriyor.
Çalışma, retinal yaş farkını klasik risk faktörlerinin ötesinde çok sayıda yaşlanma bağlantılı hastalık ve sonuçla ilişkili, biyolojik olarak anlamlı ve cinsiyete duyarlı bir fenotip olarak konumlandırıyor. Buna karşın bu yöntem henüz bağımsız bir tanı testi değil; farklı popülasyonlarda ileri doğrulama, klinik eşiklerin belirlenmesi ve tahminlerin hasta bakımına nasıl aktarılacağının araştırılması gerekiyor. Çalışma İsviçre Ulusal Bilim Vakfı'nın VascX Sinergia projesi ile Rotterdam Study'yi destekleyen kamu kurumlarınca finanse edildi.
