Biomedya - Biyoteknoloji & Yaşam Bilimleri

Lynch sendromu, DNA'da oluşan hataların düzeltilmesinde görev alan bazı genlerdeki kalıtsal değişikliklerden kaynaklanan bir durum. Bu genlerdeki bozukluklar, hücrelerin çoğalması sırasında ortaya çıkan DNA hatalarının yeterince onarılamamasına neden olabiliyor. Sonuç olarak özellikle kalın bağırsak ve rahim içi kanseri başta olmak üzere çeşitli kanser türlerinin gelişme riski artıyor. Bazı Lynch sendromu taşıyıcılarında yaşam boyu belirli kanserlere yakalanma riski yüzde 80'e kadar ulaşabilse de bu oran, etkilenen gene ve kanser türüne göre önemli ölçüde değişiyor. Moderna'nın geliştirdiği mRNA-4194 aşısı, DNA onarımındaki bu bozukluklarla ilişkili erken hücresel değişimlerin bağışıklık sistemi tarafından tanınmasını amaçlıyor. Böylece bağışıklık hücrelerinin, kanserleşme sürecindeki anormal hücreleri tümör gelişmeden önce hedef alabilmesi hedefleniyor.

Araştırmanın temelinde, mRNA teknolojisiyle bağışıklık sistemine belirli protein parçalarını tanıtma yaklaşımı bulunuyor. Aşı aracılığıyla verilen genetik talimatlar, hücrelerin belirli antijenleri üretmesini sağlayarak bağışıklık sisteminin bu yapılara karşı yanıt geliştirmesini amaçlıyor. Kanser önleme yaklaşımında hedef, oluşmuş bir tümörü küçültmekten farklı olarak kanserleşme sürecinin erken aşamalarında ortaya çıkan hücresel değişiklikleri tanıyabilecek bir bağışıklık yanıtı oluşturmak. Oxford'daki araştırmanın ilk gönüllüsü olarak 53 yaşındaki Sarah Ewart'ın Ağustos 2026'da ilk dozunu aldığı bildirildi. Çalışmanın başlangıç bölümünde en fazla 30 katılımcının yer alması ve öncelikle aşının güvenliği, uygun doz aralığı ve oluşturduğu bağışıklık yanıtının değerlendirilmesi planlanıyor. Bu aşamada katılımcılarda kanser gelişiminin gerçekten önlenip önlenmediğini gösterecek sonuçlar henüz mevcut değil.

Moderna'nın kanser aşıları üzerindeki çalışmaları yalnızca Lynch sendromuyla sınırlı değil. Şirketin Merck ile birlikte geliştirdiği kişiselleştirilmiş mRNA kanser aşısı, melanom hastalarında ameliyat sonrası hastalığın tekrarlama riskini azaltmak amacıyla da araştırılıyor. Ancak mevcut kanseri tedavi etmeye yönelik aşılarla henüz kanser oluşmadan koruma sağlamayı hedefleyen aşılar farklı klinik yaklaşımlar. mRNA-4194'ün Lynch sendromlu bireylerde gerçekten koruyucu etki oluşturup oluşturmadığını anlamak için uzun süreli ve daha geniş katılımlı araştırmalar gerekiyor. Ayrıca bağışıklık sisteminin hedeflenen hücreleri seçici biçimde tanıyıp tanımadığı, sağlıklı dokular üzerindeki olası etkiler ve koruyucu yanıtın ne kadar sürdüğü de değerlendirilmeli. Oxford ve Moderna, ilk aşamanın olumlu ilerlemesi halinde araştırmayı 2027 yılında Birleşik Krallık'taki daha fazla merkeze genişletmeyi planlıyor. Çalışma, kalıtsal kanser riski yüksek bireylerde kanser gelişimini önlemeye yönelik aşıların geleceği açısından önemli bir klinik araştırma adımı olarak değerlendiriliyor.

Kaynak: https://oxfordbrc.nihr.ac.uk/?utm_