Biomedya - Biyoteknoloji & Yaşam Bilimleri

Geliştirilen bu yeni yöntem, hücrelerin işlevsel özelliklerini bozmadan biyolojik yaşlarını geri alarak rejeneratif tıp alanında yeni bir dönemin kapılarını aralıyor.

Bilim ekibi, hücre gençleştirme çalışmalarında çığır açan ve Nobel Ödülü kazanan "Yamanaka" tekniğinin kontrollü ve kısa süreli bir versiyonunu kullandı. Mevcut teknikler normalde hücreleri tamamen kök hücre formuna dönüştürürken, bu çalışmada süreç sadece 13. günde durduruldu. Bu sayede yetişkin deri hücreleri, kök hücreye dönüşme riski taşımadan yaşlanma belirtilerinden arındırıldı.

Yapılan analizler sonucunda, 50 yaşındaki bireylerden alınan deri hücrelerinin genetik profilinin ve epigenetik saatinin 20 yaşındaki bir bireyin hücreleriyle aynı özelliklere kavuştuğu görüldü. Gençleştirilen bu hücreler, sadece kağıt üzerinde değil, fonksiyonel olarak da genç bir karakter sergilemeye başladı. Tedavi edilen hücrelerin, cildin esnekliği ve yara iyileşmesi için hayati önem taşıyan kolajen proteinini çok daha yüksek seviyelerde ürettiği tespit edildi. Ayrıca, laboratuvar testlerinde bu hücrelerin yaraları kapatmak için çok daha hızlı hareket ettiği gözlemlendi.

Çalışmanın en dikkat çekici yanlarından biri de gençleşme etkisinin sadece deri hücreleriyle sınırlı kalmaması oldu. Araştırmacılar, Alzheimer ve katarakt gibi yaşa bağlı gelişen hastalıklarla ilişkili genlerdeki bozulmaların da bu yöntemle tersine döndüğünü fark etti. Bu durum, yöntemin gelecekte sadece estetik amaçlarla değil, kronik hastalıkların tedavisinde ve doku onarımında da kullanılabileceğine dair güçlü sinyaller veriyor.

Henüz başlangıç aşamasında olan bu teknoloji, vücuttaki yaşlı hücreleri seçici olarak gençleştirmenin ve yaşlanmaya bağlı sağlık sorunlarını biyolojik düzeyde engellemenin mümkün olabileceğini kanıtlıyor. Bilim dünyası, hücrelerin kimliğini kaybetmeden nasıl gençleşebileceğine dair bu yeni bulguların, sağlıklı yaşlanma stratejilerini kökten değiştireceğine inanıyor.

Kaynak: Gill, D., Parry, A., Santos, F., Okkenhaug, H., Seale, M., Dobbs, L. J., Reik, W., & Ocampo, A. (2022). Multi-omic rejuvenation of human cells by maturation phase transient reprogramming. eLife.