Biomedya - Biyoteknoloji & Yaşam Bilimleri

Çalışmada yalnızca bilişsel etkiler değil, psikolojik sonuçlar da öne çıktı. Bazı katılımcılar ChatGPT’ye sık başvurdukça kendi kararlarına duydukları güvenin azaldığını, özerklik hissinin zayıfladığını ve içsel motivasyonlarının düştüğünü ifade etti. Bununla birlikte araştırma, bu sonuçların tüm kullanıcılarda aynı şekilde ortaya çıktığını göstermiyor. Çalışmanın örneklemi küçük ve nitel görüşmelere dayanıyor; dolayısıyla bulgular nedensellik kanıtı değil, kullanıcı deneyimlerinde görülen eğilimlere işaret ediyor.

Sosyal boyutta da dikkat çekici bir tablo ortaya çıktı. Bazı katılımcılar yapay zekâyı yalnızca bilgi aracı olarak değil, duygusal destek veya düşünce paylaşımı için de kullanmaya başladıklarını bildirdi. Araştırmada bu yoğun kullanımın kimi kişilerde gerçek dünyadaki etkileşimlerin azalması ve izolasyon hissiyle birlikte görüldüğü belirtiliyor. Ancak çalışmanın en önemli sonucu, yapay zekânın kendisinden çok kullanım biçiminin belirleyici olabileceği. ChatGPT’yi kendi düşüncesinin yerine koymak yerine fikir geliştirme, sorgulama ve yansıtıcı öğrenme amacıyla kullanan katılımcılar daha yapıcı deneyimler bildirdi.

Araştırma bu nedenle “ChatGPT kullanmak zihni zayıflatır” şeklinde kesin bir sonuç ortaya koymuyor. Daha çok, yapay zekânın sürekli olarak düşünmenin yerine geçirilmesinin bilişsel özerklik açısından risk oluşturabileceğini öne sürüyor. Çalışmanın mesajı teknolojiyi bırakmak değil; onu düşünmenin yerine geçen bir mekanizma değil, düşünmeyi destekleyen bir araç olarak kullanmak. Yapay zekâ çağında asıl kritik beceri, cevap almak değil, hangi cevaplara güvenileceğine ve hangi noktada kendi muhakemenin devreye girmesi gerektiğine karar verebilmek olabilir.

Kaynak: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/acp.70205