Biomedya - Biyoteknoloji & Yaşam Bilimleri

Bilim insanları, yapay zekayı beyin aktivitelerini okumak ve bu sinyalleri somut görüntülere dönüştürmek üzere eğitmeyi başardı. Geliştirilen bu teknoloji sayesinde, bir kişi bir nesneye baktığında, makine bu kişinin beyin taramalarını analiz ederek gördüğü görselin taslağını dijital ortamda yeniden inşa edebiliyor. Bu süreç, sadece dış dünyadan alınan verilerin kaydedilmesi değil, beynin bu verileri nasıl işlediğinin görselleştirilmesi anlamına geliyor.

Smithsonian Enstitüsü ve ilgili araştırma merkezleri tarafından yürütülen çalışmalarda, fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme (fMRI) verileri ile üretken yapay zeka algoritmaları birleştirildi. Deneklere gösterilen fotoğraflar sırasında oluşan beyin sinyalleri, yapay zeka tarafından çözümlenerek katılımcıların gördüğü görsellere şaşırtıcı derecede benzer "kaba taslaklar" oluşturuldu. Ancak araştırmanın en çarpıcı noktası, teknolojinin sadece görülen nesnelerle sınırlı kalmaması; bilim insanlarının artık insanların sessizce hayal ettikleri veya zihinlerinde canlandırdıkları görüntülerin kodlarını da çözmeye başlamış olmasıdır.

Henüz net bir fotoğraf kalitesinde olmasa da, zihin dalgalarının bulanık anstantanelere dönüştürülmesi, rüyaların kaydedilmesi ve tarif edilemeyen düşüncelerin görselleştirilmesi yolunda dev bir adımı temsil ediyor. Laboratuvar ortamında gerçeğe dönüşen bu teknoloji, bir yandan felçli hastaların iletişim kurması gibi devrimsel tıbbi imkanlar sunarken, diğer yandan "zihinsel gizlilik" tartışmalarını da beraberinde getiriyor. İnsan zihninin son kalesi olan hayallerin bir ekran aracılığıyla başkaları tarafından görülebilir hale gelmesi, gelecekte etik ve hukuki sınırların yeniden tanımlanmasını zorunlu kılacak gibi görünüyor.

Kaynak: Smithsonian Magazine. (2025). AI recreates images people saw from brain scans. Smithsonianmag.com Journal of Neuroscience. (2026). Decoding mental imagery through generative AI and fMRI.